She`
She`
Ziyaretçi
Ziyaretçi
VEKTÖRLER VE KUVVET
Fizikte kullanılan büyüklükler genel özellikleri bakımından skaler ve vektörel büyüklükler olmak üzere ikiye ayrılırlar.
a) Skaler büyüklükler: Sayısal büyüklüğü ve birimi verildiğinde, tam olarak anlam kazanan büyüklüklere skaler büyüklükler denir. Zaman, kütle, hacim, sıcaklık...vb.
b) Vektörel büyüklükler:Sayısal büyüklüğü ve birimi yanında doğrultu ve yönü de verildiğinde tam olarak anlam kazanan büyüklüklere vektörel büyüklükler denir. Hız, kuvvet, ivme, ağırlık...vb.
A. VEKTÖRLERİN BİLEŞKESİ
1.Paralel kenar kuralı:Paralel kenar kuralında vektörlerin doğrultu ve yönleri değiştirilmeden başlangıçları aynı noktaya getirilir, elde edilen paralel kenarın köşegeni bileşke vektörü(R) verir.
2. Ucuca ekleme kuralı: Bu kurala göre vektörlerin doğrultu ve yönleri değişmemek kaydıyla birinin bitiş noktası diğerinin başlangıç noktasına kaydırılarak ucuca eklenir. İlk başlangıcı son bitişe birleştiren vektör bileşke vektörü(R) verir.
NOT: Vektörlerin farkı alınırken çıkarılan vektörler şiddet ve doğrultuları değiştirilmeden ters çevrilerekyukarıdaki yöntemlerden biriyle bileşke vektör bulunur.
</H2>Fizikte kullanılan büyüklükler genel özellikleri bakımından skaler ve vektörel büyüklükler olmak üzere ikiye ayrılırlar.
a) Skaler büyüklükler: Sayısal büyüklüğü ve birimi verildiğinde, tam olarak anlam kazanan büyüklüklere skaler büyüklükler denir. Zaman, kütle, hacim, sıcaklık...vb.
b) Vektörel büyüklükler:Sayısal büyüklüğü ve birimi yanında doğrultu ve yönü de verildiğinde tam olarak anlam kazanan büyüklüklere vektörel büyüklükler denir. Hız, kuvvet, ivme, ağırlık...vb.
A. VEKTÖRLERİN BİLEŞKESİ
1.Paralel kenar kuralı:Paralel kenar kuralında vektörlerin doğrultu ve yönleri değiştirilmeden başlangıçları aynı noktaya getirilir, elde edilen paralel kenarın köşegeni bileşke vektörü(R) verir.
2. Ucuca ekleme kuralı: Bu kurala göre vektörlerin doğrultu ve yönleri değişmemek kaydıyla birinin bitiş noktası diğerinin başlangıç noktasına kaydırılarak ucuca eklenir. İlk başlangıcı son bitişe birleştiren vektör bileşke vektörü(R) verir.
NOT: Vektörlerin farkı alınırken çıkarılan vektörler şiddet ve doğrultuları değiştirilmeden ters çevrilerekyukarıdaki yöntemlerden biriyle bileşke vektör bulunur.
[SIZE=-1]B.VEKTÖRLERİN BİLEŞENLERİNE AYRILMASI
Şekildeki gibi yatayla (x-ekseni) a açısı yapan bir vektörü dik bileşenlerine ayırabiliriz.
Rx=R×cosaRy=R×sına
[SIZE=-1]AYNI DÜZLEMDEKİ VEKTÖRLER İÇİN ÖZEL DURUMLAR[/SIZE]
1. Aralarında 120° açı bulunan eşit büyüklükteki iki vektörün bileşkesi açıortay üzerinde ve vektörlerden birini büyüklüğü kadardır.
2.Aralarında 90° açı bulunan eşit büyüklükteki iki vektörün bileşkesi açıortay üzerinde ve vektörlerden birinin büyüklüğünün katına eşittir.
3.Aralarında 60° açı bulunan eşit büyüklükteki iki vektörün bileşkesi açıortay üzerinde ve vektörlerden birinin katı kadardır.
4.</SPAN>Aralarında 120° açı bulunan eşit büyüklükteki üç vektörün bileşkesi sıfırdır.
5.Aynı doğrultulu iki vektörün bileşkesinin büyüklüğü (R);
a) Vektörler aynı yönlü ise R=F1+F2 kadardır.
b) Vektörler zıt yönlü ise R=F1-F2kadardır. Yönü ise büyük vektör yönündedir.
6.İki vektörün bileşkesinin büyüklüğü;
a) En büyük R= F1+F2 kadardır.
b) En küçük R= F1-F2veya sıfırdır. Sıfırdan küçük olamaz.
7.Üç vektörün bileşkesinin sıfır olabilmesi için vektörler kapalı bir çevrim yani üçgen oluşturmalıdır. Bunun için; iki küçük vektörün skaler toplamı büyük vektörden daha büyük olmalıdır.
KUVVET:Cisimler üzerinde hareket ve şekil değişikliği yapan etkiye kuvvet denir. Kuvvet; duran bir cismi harekete geçirebilir, durdurabilir, hızını ve yönünü değiştirebilir. Cisimlerin şekli üzerinde geçici veya kalıcı değişiklikler meydana getirebilir.
Kuvvet F ile gösterilir, vektörel bir büyüklüktür.
Birimi:
MKS birim sisteminde newton(N) veya kg-f veya kg·m/s2‘dir.
cgs birim sistemindedin(dyn)veya g-fveya g·cm/s2’dir.
Kuvvet ölçen aletlere dinamometre denir. Bu aletler yayların esneme özelliğinden faydalanılarak yapılırlar.Bir yayın uzaması esneklik sınırı aşılmamak koşuluyla kuvvetle doru orantılıdır. Esneklik sınırı aşıldığında ise yayın esneme özelliği bozulur
F: uygulanan kuvvet(N)
X: uzama miktarı(m)
k: yayın esneklik sabiti(N/m)
5.Aynı doğrultulu iki vektörün bileşkesinin büyüklüğü (R);
a) Vektörler aynı yönlü ise R=F1+F2 kadardır.
b) Vektörler zıt yönlü ise R=F1-F2kadardır. Yönü ise büyük vektör yönündedir.
6.İki vektörün bileşkesinin büyüklüğü;
a) En büyük R= F1+F2 kadardır.
b) En küçük R= F1-F2veya sıfırdır. Sıfırdan küçük olamaz.
7.Üç vektörün bileşkesinin sıfır olabilmesi için vektörler kapalı bir çevrim yani üçgen oluşturmalıdır. Bunun için; iki küçük vektörün skaler toplamı büyük vektörden daha büyük olmalıdır.
KUVVET:Cisimler üzerinde hareket ve şekil değişikliği yapan etkiye kuvvet denir. Kuvvet; duran bir cismi harekete geçirebilir, durdurabilir, hızını ve yönünü değiştirebilir. Cisimlerin şekli üzerinde geçici veya kalıcı değişiklikler meydana getirebilir.
Kuvvet F ile gösterilir, vektörel bir büyüklüktür.
Birimi:
MKS birim sisteminde newton(N) veya kg-f veya kg·m/s2‘dir.
cgs birim sistemindedin(dyn)veya g-fveya g·cm/s2’dir.
Kuvvet ölçen aletlere dinamometre denir. Bu aletler yayların esneme özelliğinden faydalanılarak yapılırlar.Bir yayın uzaması esneklik sınırı aşılmamak koşuluyla kuvvetle doru orantılıdır. Esneklik sınırı aşıldığında ise yayın esneme özelliği bozulur
F: uygulanan kuvvet(N)
X: uzama miktarı(m)
k: yayın esneklik sabiti(N/m)
Seri bağlı yayların esneklik sabiti:
Esneklik sabitleri k1 ve k2 olan iki yayı seri bağlayıp ucuna bir kütle astığımızda toplam uzama(X), yaylardaki uzamalar (x1,x2) toplamına eşittir.
Paralel bağlı yayların esneklik sabiti:Yayların paralel bağlanması halinde yay sistemine etki eden kuvvet yaylara etki eden kuvvetin toplamına eşit olacağından;
F=F1+F2?
k·x=k1·x+k2·x?
elde edilir.
Lami Teoremi:
Bir noktaya etki eden aynı düzlemli 3 kuvvet dengede ise bu kuvvetlerin bileşkesi sıfırdır. Bu kuvvetler arasındaki ilişki Lami teoremi ile bulunabilir.
[/SIZE]Esneklik sabitleri k1 ve k2 olan iki yayı seri bağlayıp ucuna bir kütle astığımızda toplam uzama(X), yaylardaki uzamalar (x1,x2) toplamına eşittir.
Paralel bağlı yayların esneklik sabiti:Yayların paralel bağlanması halinde yay sistemine etki eden kuvvet yaylara etki eden kuvvetin toplamına eşit olacağından;
F=F1+F2?
k·x=k1·x+k2·x?
elde edilir.
Lami Teoremi:
Bir noktaya etki eden aynı düzlemli 3 kuvvet dengede ise bu kuvvetlerin bileşkesi sıfırdır. Bu kuvvetler arasındaki ilişki Lami teoremi ile bulunabilir.