Tahtaya Üç Kere Vurmak

Şamanizmden Günümüze Kalan Bir İz​

“Nazar değmesin”, “Allah korusun” derken tahtaya üç kere vurmak, bugün hâlâ yaptığımız eski alışkanlıklardan biri. Çoğumuz nereden geldiğini düşünmeden yapıyoruz.

Türk kültüründeki bu davranışın kökeni, İslamiyet öncesi Türklerin ağaç kültü ve Şamanist inançlarıyla ilişkilendiriliyor. Eski Türklerde ağaç yalnızca doğanın bir parçası değildi; kutsallık taşıyan, gökyüzü, yeryüzü ve yeraltı arasında bağ kurduğuna inanılan önemli bir semboldü. Özellikle Hayat Ağacı, eski Türk kozmolojisinde özel bir yere sahipti.

Ağaçlara bez bağlamak, dilek dilemek, ağaca dokunmak gibi uygulamalar da bu eski ağaç kültünün farklı yansımaları olarak görülüyor. Türklerin İslamiyet'i kabul etmesinden sonra eski inanışların bir kısmı tamamen ortadan kalkmadı; yeni inanç ve geleneklerle iç içe geçerek halk kültüründe yaşamaya devam etti.

Tahtaya vurma da bunlardan biri olarak değerlendiriliyor. Güzel bir şey söylendiğinde nazar değmemesi, kötü bir ihtimalden söz edildiğinde ise o kötülüğün gerçekleşmemesi için tahtaya vuruluyor. Günümüzde yapılan akademik çalışmalar da Türkiye'deki bu davranışın Şamanist döneme uzanan ağaç sembolizminin kültürel hafızadaki devamı olarak yorumlanabileceğini belirtiyor.

Elbette tahtaya vurmak yalnızca Türklere özgü değil; başka kültürlerde de benzer uygulamalar bulunuyor. Bu nedenle kökenini kesin olarak yalnızca Şamanizme bağlamak doğru olmaz. Ancak Türk kültüründeki karşılığının eski Türk ağaç inancı ve Şamanist geleneklerle güçlü bir bağlantısı olduğu söylenebilir.

Kısacası bugün “nazar değmesin” deyip tahtaya vurduğumuzda, farkında olmadan çok eski bir kültürel alışkanlığın izini sürdürüyor olabiliriz.