Mephobia
Silver Üye
-
- Katılım
- 11 Ağustos 2014
-
- Mesajlar
- 5.367
-
- Tepkime puanı
- 2.530
-
- ForumSAL Yaşı:
- 12 yıl 2 ay
- Kıdem:
- Forumun Eskisi
-
- Konum
- root
Bir caminin tavanında, eski bir medresenin taş işlemelerinde, devlet armalarında veya bir bayrakta gördüğümüz sekiz köşeli yıldız aslında yüzyıllardır farklı coğrafyalarda kullanılan oldukça eski bir geometrik motif.
Türk-İslam sanatında özellikle Selçuklu mimarisiyle özdeşleştiği için “Selçuklu Yıldızı” olarak biliniyor.
Motif, basitçe iki eşit karenin aynı merkez etrafında döndürülmesiyle meydana geliyor. Orta Asya'da Semerkand ve Buhara gibi merkezlerde görülen bu geometrik şekil, Anadolu'ya taşındıktan sonra Selçuklu eserlerinde yoğun biçimde kullanılmıştır.
Yalnızca mimaride değil; çini, taş işçiliği, seramik, halı, tezhip ve cilt sanatında da farklı örneklerine rastlamak mümkün.
Motifi oluşturan iki karenin;
Ayrıca yıldızın sekiz köşesi geleneksel yorumlarda sekiz erdemle ilişkilendirilir:
Merhamet – Şefkat – Sabır – Sır Tutmak – Cömertlik – Sadakat – Şükür – Doğruluk
Dört ana yön ve dört ara yönün toplamının sekiz olması nedeniyle motifin bazı yorumlarda bütün yönlerde başarı ve zafer fikrini de temsil ettiği aktarılır.
Daha sonraki dönemlerde de geometrik yıldız motifleri İslam ve Osmanlı mimarisinde yaşamaya devam etti.
Kaynakta ayrıca Mescid-i Haram, Mescid-i Nebevi, Kubbetü's-Sahra, Selimiye Camii ve Süleymaniye Camii gibi önemli yapılardaki sekizgen ve yıldız biçimli geometrik düzenlemelere dikkat çekiliyor.
Sekiz köşeli yıldız yalnızca Selçuklu eserlerinde kalmış tarihî bir motif değil. Yüzyıllar sonra farklı devletlerin, kurumların, armaların ve bayrakların tasarımlarında da farklı anlamlarla karşımıza çıkmaya devam ediyor.
Osmanlı döneminde de yıldız biçimleri çeşitli nişan ve madalyalarda kullanılmıştır, sekiz köşeli yıldız formunun Osmanlı nişanlarından Türk polis armasına uzanan kullanımına özellikle değiniliyor.
Dolayısıyla sekiz köşeli yıldız, yalnızca güzel görünen bir geometrik süsleme değil; Orta Asya'dan Anadolu'ya, Selçuklu'dan Osmanlı'ya ve günümüze kadar farklı biçimlerde yaşamaya devam etmiş köklü bir sembol. Benim en çok dikkatimi mekke ve medinedeki kullanımı çekmişti. Üstelik bu motifin kullanımı yalnızca Selçuklu ve Osmanlı eserleriyle sınırlı değil. Sekiz köşeli yıldız, Mekke’deki Mescid-i Haram’da ve Medine’deki Mescid-i Nebevî’de de karşımıza çıkıyor; Kudüs’teki Kubbetü’s-Sahra ise sekizgen planıyla aynı geometrik anlayışın dikkat çekici örneklerinden biri.
Türk-İslam sanatında özellikle Selçuklu mimarisiyle özdeşleştiği için “Selçuklu Yıldızı” olarak biliniyor.
Motif, basitçe iki eşit karenin aynı merkez etrafında döndürülmesiyle meydana geliyor. Orta Asya'da Semerkand ve Buhara gibi merkezlerde görülen bu geometrik şekil, Anadolu'ya taşındıktan sonra Selçuklu eserlerinde yoğun biçimde kullanılmıştır.
Yalnızca mimaride değil; çini, taş işçiliği, seramik, halı, tezhip ve cilt sanatında da farklı örneklerine rastlamak mümkün.
Sekiz Köşe Ne Anlama Geliyor?
Sekiz köşeli yıldız zamanla yalnızca dekoratif bir şekil olarak görülmemiş, çeşitli sembolik anlamlarla da yorumlanmıştır.Motifi oluşturan iki karenin;
- birinin maddi dünyayı,
- diğerinin ise manevi dünyayı ve ahireti
Ayrıca yıldızın sekiz köşesi geleneksel yorumlarda sekiz erdemle ilişkilendirilir:
Merhamet – Şefkat – Sabır – Sır Tutmak – Cömertlik – Sadakat – Şükür – Doğruluk
Dört ana yön ve dört ara yönün toplamının sekiz olması nedeniyle motifin bazı yorumlarda bütün yönlerde başarı ve zafer fikrini de temsil ettiği aktarılır.
Mimariye İşlenmiş Bir Sembol
Sekiz köşeli yıldızın Anadolu'daki erken örnekleri arasında Kubadabad Sarayı, Alaeddin Köşkü ve Karatay Medresesi bulunuyor.Daha sonraki dönemlerde de geometrik yıldız motifleri İslam ve Osmanlı mimarisinde yaşamaya devam etti.
Kaynakta ayrıca Mescid-i Haram, Mescid-i Nebevi, Kubbetü's-Sahra, Selimiye Camii ve Süleymaniye Camii gibi önemli yapılardaki sekizgen ve yıldız biçimli geometrik düzenlemelere dikkat çekiliyor.
Peki Sembol Neden Hâlâ Karşımıza Çıkıyor?
Asıl ilginç tarafı burada başlıyor.Sekiz köşeli yıldız yalnızca Selçuklu eserlerinde kalmış tarihî bir motif değil. Yüzyıllar sonra farklı devletlerin, kurumların, armaların ve bayrakların tasarımlarında da farklı anlamlarla karşımıza çıkmaya devam ediyor.
Osmanlı döneminde de yıldız biçimleri çeşitli nişan ve madalyalarda kullanılmıştır, sekiz köşeli yıldız formunun Osmanlı nişanlarından Türk polis armasına uzanan kullanımına özellikle değiniliyor.
Dolayısıyla sekiz köşeli yıldız, yalnızca güzel görünen bir geometrik süsleme değil; Orta Asya'dan Anadolu'ya, Selçuklu'dan Osmanlı'ya ve günümüze kadar farklı biçimlerde yaşamaya devam etmiş köklü bir sembol. Benim en çok dikkatimi mekke ve medinedeki kullanımı çekmişti. Üstelik bu motifin kullanımı yalnızca Selçuklu ve Osmanlı eserleriyle sınırlı değil. Sekiz köşeli yıldız, Mekke’deki Mescid-i Haram’da ve Medine’deki Mescid-i Nebevî’de de karşımıza çıkıyor; Kudüs’teki Kubbetü’s-Sahra ise sekizgen planıyla aynı geometrik anlayışın dikkat çekici örneklerinden biri.