yine olay olduktan sonrası için "şöyle yapılsın, böyle asılsın" muhabbetleri. adam defalarca taciz etmiş, defalarca da şikayet edilmiş, buna rağmen hiçbir aksiyon alınmamış. üstelik devletin isterse uygulayacağı kanunlar da varken. insanlar boşuna demiyor "kanunları uygulayın" diye.
şimdi o kanunların neden titizlikte uygulanmadığına dair bir çıkarım yapayım; uygulanmıyor çünkü kamu vicdanı yeterince derinden sarsılmıyor. herkes görüntüleri görünce ya da "öldürdü", "yaktı" haberlerini okuyunca tepki veriyor. ama mesela bugün o herif çıksa, "başkasıyla mesajlaşırken yakaladım" dese, "aldattığı için nevrim döndü" dese ya da "erkekliğime laf etti ben de gururuma yediremedim" diye anlatsa, bu ülkenin büyük çoğunluğu kendisiyle empati yapar. "adam keşke yapmasaymış ama kadın da..." der. maalesef, devleti yöneten kafa da bunu diyor. emin olun o tweet atan bakanlıklardakiler bile aralarında konuşurken "e sen elin herifiyle şöyle yaparsan, böyle yaparsan" diye konuşuyor. şiddetin, hele ki bu yoğunlukta bir şiddetin, herhangi bir bahanesi olamayacağını düşünmüyor. çünkü aldığı eğitim, gördüğü öğreti o değil. işte bu noksanlık, bu karanlığı besleyen en güçlü sebeplerden birine dönüşüyor.
şimdi siz böyle düşünen veya böyle yaşayan kitleyi eğitmediğiniz sürece, buna meyli olan insanlar içsel olarak yaptığı/yapacağı şeyin meşruluğunu hissetmeye devam ederler. içten içe bilirler ki kendilerini anlayacak, kendileriyle empati yapacak bir sürü insan var. meramını anlattığı zaman "namus bu abi" diyecek, "erkek adamla böyle konuşulmaz tabii" diyecek milyonlar var. bu tip vakaların, çoğunlukla bu kesimden çıkması tesadüf değil. bu insanlar biliyorlar ki en fazla bir süre dışlanacaklar, biraz psikolojik baskı görecekler ama toplum vicdanında hüküm giymeyecekler. (tecavüz ya da canice öldürme gibi mevzular ayrı. - gerçi o zaman bile kadını suçlu bulan tipler türüyor)
bu mesele, yani toplum vicdanında hüküm giyme meselesi, insan için öyle güçlü bir cezadır ki, idam falan kurtuluş olur. bir çocuk tacizcisi ya da bir tecavüzcü nasıl hiçbir şekilde, hiçbir kesimde hoş görülmüyorsa, böcek kadar kıymeti yoksa, aynı kamu vicdanını bu tür konularda da çalıştıracaksın. ama bunu yapabilmen için önce kendin o bilinçte olman, sonra da topluma aşılaman gerek.
tabii ki iki yetişkin insanın arasındaki meseleler bir çocuk istismarı ya da bir tecavüz kadar yüksek volümlü tepki oluşturmaz, fakat "gerektiği kadar" oluştursa bile, bu vakalar hayli azalır.
bu meselelere idam yaklaşımı biraz çağrı filmindeki "kafamda hala bir şüphe var" diyen ebu süfyan'a verilen "kafanı kesersem o şüphe hemen yok olur" cevabına benziyor. anı kurtaran, gaz alan, verimsiz bir çözüm.