Çerçeve yasa tartışması

Adalet Bakanı Akın Gürlek’in, AKP MKYK’da yaptığı sunumda, TBMM’ye sunulan çerçeve yasanın yürürlüğe girmesiyle kayyım atanan belediyelerdeki tablonun değişeceği yönünde bilgi verdiği iddiası tartışmaları alevlendirdi. Gürlek’in, “Esenyurt farklı. Çünkü Esenyurt farklı bir gerekçeyle görevden alınmıştı" sözleriyle Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer’in göreve dönemeyeceğini belirttiği iddiası da kimin göreve dönebileceği tartışmalarına yol açtı.

31 Mart 2024 yerel seçimlerinin ardından İçişleri Bakanlığı kararlarıyla çok sayıda belediyeye kayyım atandı. Bu uygulama birçok belediyede sürüyor. MHP lideri Devlet Bahçeli’nin “Ahmetler göreve” çağrılarına rağmen, yerlerine kayyım atanan Mardin Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Türk ile Esenyurt Belediye Başkanı Özer, görevlerine dönemedi. Anayasa’nın 127. maddesi ile 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 45 ve 47. maddelerinde yer alan "geçici görevden uzaklaştırma" yetkisine dayandırılan kayyım atamalarının çerçeve yasanın yürürlüğe girmesinden sonra görevde kalıp kalmayacakları, Gürlek’in sözleriyle yeniden gündeme geldi.

Hangi belediyelere kayyım atandı?​

DEM Partili kayyım atanan belediyeler şöyle:


Hakkari Belediye Eş Başkanı Mehmet Sıddık Akış'ın yerine Hakkari Valisi Ali Çelik,

-Mardin Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Türk'ün yerine Mardin Valisi Tuncay Akkoyun,

-Batman Belediye Başkanı Gülistan Sönük'ün yerine Batman Valisi Ekrem Canalp,

-Tunceli Belediye Başkanı Cevdet Konak'ın yerine Tunceli Valisi Bülent Tekbıyıkoğlu,

-Van Büyükşehir Belediye Başkanı Abdullah Zeydan'ın yerine Van Valisi Ozan Balcı,

-Siirt Belediye Başkanı Sofya Alağaş'ın yerine Siirt Valisi Kemal Kızılkaya

-Şanlıurfa Halfeti Belediye Başkanı Mehmet Karayılan'ın yerine Kaymakam Hakan Başoğlu,

-Van Bahçesaray Belediye Başkanı Ayvaz Hazır'ın yerine Kaymakam Harun Arslanhargun,


-Kars Kağızman Belediye Başkanı Mehmet Alkan ve Mersin Akdeniz Belediye Başkanı Hoşyar Sarıyıldız'ın yerlerine de ilgili ilçe kaymakamları görevlendirildi.

DEM Parti’nin yanı sıra CHP’li belediyelerde de benzer uygulamalar yapıldı. Kayyım atanan CHP’li belediyeler şöyle:

-İstanbul Esenyurt Belediye Başkanı Prof. Dr. Ahmet Özer’in yerine İstanbul Vali Yardımcısı Can Aksoy,

-Tunceli Ovacık Belediye Başkanı Mustafa Sarıgül’ün yerine Ovacık Kaymakamı Hüseyin Şamil Sözen,

-İstanbul Şişli Belediye Başkanı Resul Emrah Şahan’ın yerine Büyükçekmece Kaymakamı Ali İkram Tuna atandı.

Belediye başkanlarına yöneltilen iddialar; "silahlı terör örgütüne üye olmak", "terör örgütü propagandası yapmak", "örgüte yardım ve yataklık" veya geçmiş dönem adli dosyalarından kaynaklanan ceza davaları ve soruşturmalara dayandırıldı. Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer hakkında tutuklama kararı gerekçe gösterilirken; Ahmet Türk, Gülistan Sönük, Cevdet Konak, Mustafa Sarıgül ve Sofya Alağaş gibi isimler hakkında yerel mahkemelerce verilen hapis cezaları veya devam eden kovuşturmalar nedeniyle yerlerine kayyım atandı.

Çerçeve yasa ve kayyımlar: Düzenlemede hangi detaylar var?​

TBMM Başkanlığı’na sunulan ve kamuoyunda çerçeve yasa olarak bilinen "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi" silahsızlanma, örgütün kendini lağvetmesi ve hukuki süreçler üzerine odaklanan 12 maddeden oluştu.

Teklifin genel amacının açıklandığı maddelerde; kamu güvenliği, örgütün feshi ve yargı süreçlerinin şartları sınırlandırıldı. Yasa teklifinin birinci maddesinde şu ifadelere yer verildi:

“Bu kanun; Millî Güvenlik Kurulu tarafından terör örgütünün kendisini lağvettiğinin ve faaliyetlerine son verdiğinin tespit edilmesini müteakip, örgüt mensuplarının silahsızlandırılması, hukuki durumlarının değerlendirilmesi, toplumsal entegrasyonunun sağlanması ile bu süreçte görev alacak kurum ve kuruluşların yetki ve sorumluluklarını düzenler.”

Teklifin 2. maddesinin 2. fıkrasında ise yasa kapsamındaki suç tanımları doğrudan şu alıntıyla sınırlandı:

“Bu kanun hükümleri, PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme, örgüte üye olma veya bilerek ve isteyerek yardım etme ve örgütün propagandasını yapma suçları ile bu örgütün faaliyeti kapsamında işlenen suçları (...) kapsar.”

Muhalefetin "belediyelerdeki kayyım uygulamalarının kaldırılması ve Belediye Kanunu’nun 45. maddesinin değiştirilmesi" yönündeki taleplerine karşın; Meclis’e sunulan kanun teklifi metninde yerel yönetimler, belediye meclisleri veya kayyım mekanizmasına dair teknik hiçbir madde ya da doğrudan atıf yer almadı.

Akın Gürlek’in sunumundaki Demirtaş ve Ahmet Özer detayı​

Yasal düzenleme tartışmalarının sürdüğü dönemde Adalet Bakanı Akın Gürlek’in AKP MKYK toplantısında yaptığı sunumun ayrıntıları da kulislere yansıdı. Gürlek’in hazırlanan çerçeve yasanın sadece belirli adli ve idari süreçleri kapsadığını vurguladığı aktarıldı.


Gürlek'in değerlendirmelerinde, eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş'ın durumunun bu teklif kapsamında ele alınmadığını ve serbest kalmasının söz konusu olmadığını ifade ettiği kaydedildi.

Aynı toplantıda kayyım atanan belediyelere ilişkin soruları da yanıtlayan Gürlek'in, tutuklu bulunan Esenyurt Belediye Başkanı Ahmet Özer'in dosyasındaki hukuki nitelendirmelerin farklı olduğunu belirterek Özer’in görevine dönmesinin mümkün bulunmadığını dile getirdiği belirtildi.