She`
She`
Ziyaretçi
Ziyaretçi
ALAŞIMLAR
Alaşım: İki veya birkaç maddenin muhtelif oranlarda beraberce eritilerek meydana getirilen karışıma alaşım denir.
Alaşımda cıva bulunursa malgama adını alır. Cıva yalnız demir ve platin madenleriyle malgama yapmaz. Madenlerin çeşitli özellikleri vardır. Bazı madenler yumuşak yalnız başına kullanılamazlar. Altın ve gümüş gibi. Bazı madenler ise döküme elverişli değildirler. Bakır gibi
Alaşım: İki veya birkaç maddenin muhtelif oranlarda beraberce eritilerek meydana getirilen karışıma alaşım denir.
Alaşımda cıva bulunursa malgama adını alır. Cıva yalnız demir ve platin madenleriyle malgama yapmaz. Madenlerin çeşitli özellikleri vardır. Bazı madenler yumuşak yalnız başına kullanılamazlar. Altın ve gümüş gibi. Bazı madenler ise döküme elverişli değildirler. Bakır gibi
bazıları kolayca aşınabilirler. Bazıları dayanıklı veya dayanıksızdırlar. Bazıları yüksek ve bazıları da alçak sıcaklıkta ergirler. İşte madenlerin gösterdikleri bu çeşitli özelliklerden ötürü teknikte layıkıyla faydalanmak için ve daha elverişli olmalarını temin amacıyla alaşımlar yapıldı. Mesela bakır döküme elverişli olmadığından bakırı kalayla birlikte eriterek tunç ve çinko ile eriterek pirinç alaşımları yapıldı. Alaşımlar; kendisini meydana getiren madenlerin erime noktalarından daha aşağı derecede eridikleri için teknikte kullanılmaya elverişlidirler.
Alaşımların Elde Edilmesi
Alaşımlar: Birden fazla çeşitli maden parçaları eritilmek suretiyle elde edilir. Madenlerin oksitlenmelerine engel olmak için kömür tozu ile örtülür ve toprak bir pota içerisinde eritilir. Eğer madenlerden biri uçucu ise diğer maden erimekte iken diğeri ile karıştırılır. Uçmadan meydana gelecek eksikliği tamamlamak için biraz fazla miktar maden konur.
Çok miktarda alaşım elde etmek için reverber fırınlarında ergitilerek yapılır
Alaşımların Özellikleri
Alaşımlar
Alaşımların Elde Edilmesi
Alaşımlar: Birden fazla çeşitli maden parçaları eritilmek suretiyle elde edilir. Madenlerin oksitlenmelerine engel olmak için kömür tozu ile örtülür ve toprak bir pota içerisinde eritilir. Eğer madenlerden biri uçucu ise diğer maden erimekte iken diğeri ile karıştırılır. Uçmadan meydana gelecek eksikliği tamamlamak için biraz fazla miktar maden konur.
Çok miktarda alaşım elde etmek için reverber fırınlarında ergitilerek yapılır
Alaşımların Özellikleri
Alaşımlar
yoğun olup maden parlaklığında
ısı ve elektriği iletirler. Bazıları beyazdır. Fakat bakır ve altın gibi renkli madenler yeteri miktarda bulunursa alaşımlar renklidir.
Genel olarak alaşımlar
Genel olarak alaşımlar
kendini teşkil eden maddelerden daha sert
fakat daha az levha haline gelebilir ve dayanıklıdırlar. Çok fazla levha ve yaprak haline gelebilen altın
antimon veya kurşun ile karıştırıldığı zaman sert ve kırılabilir.
Bakırda
Bakırda
kalayla birleştiği zaman levha haline gelebilme özeliğini kaybeder.
Alaşımlarda her iki ****l
Alaşımlarda her iki ****l
hem katı hem de sıvı halinde birbiri içerisinde ergimiştir.
****ller birbiri içerisinde erimezler. Bu takdirde alelade bir karışım meydana gelmiştir. Bu alaşım mikroskop altında iki çeşit kristal gösterir. Kurşun-Antimon alaşımı gibi.
Alaşım kristali
****ller birbiri içerisinde erimezler. Bu takdirde alelade bir karışım meydana gelmiştir. Bu alaşım mikroskop altında iki çeşit kristal gösterir. Kurşun-Antimon alaşımı gibi.
Alaşım kristali
her iki atom sayıları oranında ihtiva eder. Sodyum malgaması
Bakır-Çinko alaşımı
Alüminyum-Bakır alaşımı
Demir- Karbon alaşımı gibi. Fakat bu şekildeki alaşımlar teknik bakımdan kullanılmaya elverişli değildir. Çünkü bunlar çok kırılıcıdır.
Alaşımlar genellikle kendilerini meydana getiren ****llerden daha az aktiftirler. Örneğin
Alaşımlar genellikle kendilerini meydana getiren ****llerden daha az aktiftirler. Örneğin
sodyum malgaması suyu daha yavaş ayrıştırır. Halbuki sodyum suya çok kuvvetli etki yapar.
Alaşımlar: Yapılarına giren az eriyebilen madenlerden daha fazla ve daha kolaylıkla eriyebilir. Bir kısmı bu madenlerden en ziyade eriyebilen madenin erime derecesinden daha aşağı bir derecede erir. Mesele kurşun 335 0 C
Alaşımlar: Yapılarına giren az eriyebilen madenlerden daha fazla ve daha kolaylıkla eriyebilir. Bir kısmı bu madenlerden en ziyade eriyebilen madenin erime derecesinden daha aşağı bir derecede erir. Mesele kurşun 335 0 C
bizmut 264 0 C
kalay 228 0 C eridiği halde Bi 8
Pb 5
Sn 3 kısımlardan ibaret olan alaşım 94
5 0 C de erir.(Darcet) darse alaşımı.
Bakır ve kalay alaşımı zamanla dayanıklılığını kaybeder. Bakır birçok alaşımların yapısına girer. Kıymetli madenlerden gümüş ve altına sertlik verir. Parlaklık ve renklerini bozmadan
Bakır ve kalay alaşımı zamanla dayanıklılığını kaybeder. Bakır birçok alaşımların yapısına girer. Kıymetli madenlerden gümüş ve altına sertlik verir. Parlaklık ve renklerini bozmadan
inceliklerini korur.
Kimyasal Özellikleri
Uçabilen bir madeni bulunan alaşımları ısı analiz eder. Bundan altın ve gümüş elde etmekte faydalanılır.Altın veya gümüş tozu önce cıva ile karıştırılır.Güderiden süzülerek cıvanın fazlası çıkarılır ve sonra alaşım ısıtılarak uçabilen madde ayırt edilir. Alaşımlar
Kimyasal Özellikleri
Uçabilen bir madeni bulunan alaşımları ısı analiz eder. Bundan altın ve gümüş elde etmekte faydalanılır.Altın veya gümüş tozu önce cıva ile karıştırılır.Güderiden süzülerek cıvanın fazlası çıkarılır ve sonra alaşım ısıtılarak uçabilen madde ayırt edilir. Alaşımlar
alaşımları teşkil eden maddelerden daha az oksitlenebilen ve asitlerden daha az etkilenebilen karışımlardır.
Genel olarak oksijen
Genel olarak oksijen
alaşımlar üzerine etki eder. Bu halde madenden biri bir asit oksidi
diğeri
bir baz oksidi yapar. İşte bunun içindir ki kalay ve kurşun
antimon ve potasyumdan ibaret alaşımlar alevle yanar. Bazı madenler kimyaca birleşmişler ve birtakım alaşımlar yapmışlardır.
Mesela; (Sodyum cıva malgaması)
Mesela; (Sodyum cıva malgaması)
(Bakır çinko)
(Alüminyum bakır)
(Demir karbon) bileşikleridir.Fakat bu alaşımların teknikte kullanılmaları elverişli değildir. Çabuk kırılabilirler. Bu alaşımlar belirli oranlar kanununa göre teşekkül etmişlerdir.
Alaşımların mikroskopla incelenmelerine gelince; bir alaşımın parlak yüzeyi üstüne asitler veya bazı kimyasal ayıraçlar dökülürse alaşımda muhtelif renkler görülür. Etkimeler birbirinden farklıdır. Madenin cinsine göre çeşitli irili ufaklı çukurlar meydana gelir eski şekliyle karşılaştırılır. Mikroskopta incelenir ve fotoğrafı alınır.
Önemli Alaşımları Bulunan Elementler
Bakır (Cu)
Bakır
Alaşımların mikroskopla incelenmelerine gelince; bir alaşımın parlak yüzeyi üstüne asitler veya bazı kimyasal ayıraçlar dökülürse alaşımda muhtelif renkler görülür. Etkimeler birbirinden farklıdır. Madenin cinsine göre çeşitli irili ufaklı çukurlar meydana gelir eski şekliyle karşılaştırılır. Mikroskopta incelenir ve fotoğrafı alınır.
Önemli Alaşımları Bulunan Elementler
Bakır (Cu)
Bakır
önemli alaşımların çoğunun bileşimine girer. Değerli madenlerle karışarak
onlara
renk ve parlaklıklarını bozmaksızın sertlik ve ince kısımlarını bile
koruma özelliği verir.
Bronzlar (tunçlar); Bakır
Bronzlar (tunçlar); Bakır
kalay ile çok önemli olan tunçları teşkil eder. Topların tuncu dayanıklılık bakımından önemlidir. Çanların tuncu
top tuncuna göre kalayın daha çok oranda bulunduğu tunçtur. Bu tunç kırılabilir
fakat çok tınlar.
Bakır alüminyum ile çok sert bir tunç meydana getirir. Silisli ve fosforlu tunçlar da vardır.
Bakır
Bakır alüminyum ile çok sert bir tunç meydana getirir. Silisli ve fosforlu tunçlar da vardır.
Bakır
çinko ile pirinci oluşturur. Çinko ve nikel ile de mayekor (taklit gümüşü) yapar.
Çinko (Zn)
Çinko
Çinko (Zn)
Çinko
daima alaşımları halinde kullanılır. En önemli alaşımları pirinç
bronz ve beyaz ****ldir. Pirinç; çinko ve bakır alaşımı olup
alaşımda bu iki ****lin oranları çok değişiktir. Fakat en çok kullanılan tipinde bakır %60
çinko %40 oranında bulunur. Bronz; Bakır ve kalay alaşımı olup
bir miktar çinko ilave edilir. Beyaz ****l; çinko bakır
alüminyum ve magnezyum ****lleri karışımından ibaret bir alaşımdır. Son zamanlarda
otomobil endüstrisinde karbüratör
yakıt pompası
radyatör
kapı kolları v.b. gibi parçaları yapmakta çok kullanılır.
Çinkonun ikinci derecede önemli bir alaşımı Alman gümüşüdür. (Yeni gümüş). Bileşimi; bakır
Çinkonun ikinci derecede önemli bir alaşımı Alman gümüşüdür. (Yeni gümüş). Bileşimi; bakır
nikel ve çinko ****llerinden ibarettir. Alaşımın gümüşle ilgisi olmamasına rağmen
gümüşe benzediği için bu isim verilmiştir.
Alüminyum
Alüminyum tunçları
Alüminyum
Alüminyum tunçları
ekonomi bakımından
elektrik fırınında 70 kg bakır ile 40 kg korenden veya boksitle kömür parçalarından oluşan karışım ısıtılarak yapılır; alümin Al2O3 indirgenir. Karbon monoksit çıkar ve %14 alüminyumu bulunan bir alaşım elde edilir. Bu alaşım yeter miktarda bakır ile beraber eritilirse
tunçtan daha çok dayanıklı alaşımlar elde edilir.
Demirli alüminyum; işlemde bakır yerine font konularak
Demirli alüminyum; işlemde bakır yerine font konularak
%90 demir ve %10 alüminyumu bulunan demirli alüminyum (Ferro-Alüminium) elde edilir. Bu alaşım demir veya çeliği arıtmak için kullanılır. 10 kısım alüminyum ve 90 kısım bakırdan ibaret alaşımlar alüminyum tuncunu yapar; bu alaşım altın parlaklığını ve demirin sağlamlığını haizdir. Bu alaşım
1 kg bakır ve 1 kg çinko ile beraber tekrar edilirse adi pirinçten daha sağlam ve daha sert alüminyum pirinci meydana gelir. Alüminyum pirinci nikel ile beraber tekrar eritilirse
gayet dayanıklı ve kolaylıkla kalıba dökülebilir bir yeni alaşım meydana gelir. 10 kısım kalay ve 100 kısım alüminyumdan ibaret alaşım
alüminyumun renk ve bir dereceye kadar hafifliğini korur. Daha kolay
işlenir. Alüminyumu lehimler.
Silimin: %86 alüminyum ve %14 silisyumdan ibarettir. Bunlardan başka duralüminyum
Silimin: %86 alüminyum ve %14 silisyumdan ibarettir. Bunlardan başka duralüminyum
magnalyum ve elektron alaşımları da vardır.
Alüminyumun gümüş
Alüminyumun gümüş
altın ile olan alaşımları da ziynet yapmakta kullanılır.
Kurşun (Pb)
Kurşun alaşımlarını yapmada maksat
Kurşun (Pb)
Kurşun alaşımlarını yapmada maksat
sert
sert olduğu kadar esnek ve kırılmaya karşı dayanıklı
erime noktaları düşük bir ****l karışımı elde etmektir. Bunlar arasında en önemlileri;
Lehim; Erime noktası 182oC olan bu alaşım %40 kurşun
Lehim; Erime noktası 182oC olan bu alaşım %40 kurşun
%60 kalaydan oluşur.
Kurşun-antimon alaşımı: Bileşimi: %13-25 kurşun
Kurşun-antimon alaşımı: Bileşimi: %13-25 kurşun
%75-87 antimondur. Çok sert olup kırılganlıkları biraz fazladır. Yüksek basınçlara dayanamazlar. Bu kötü özelliği ortadan kaldırmak için karışıma bir miktar kalay ilave edilir. Örnek; %73 kurşun
%15 antimon ve %12 kalaydan ibaret alaşımdan matbaa harfleri yapılır. Sert ve basınca dayanıklıdır.
En Önemli Alaşımlar
Şimdi burada bazı önemli alaşımlar incelenecektir.
Bakır alaşımları
Bakır + Kalay ® Tunç
Bakır + Çinko ® Pirinç
Bakır + Çinko + Nikel ® Mayakor
Bakır + Çinko + Kalay ® Teknik eserler tuncu
Bakır + Alüminyum ® Fen aygıtlarında
En Önemli Alaşımlar
Şimdi burada bazı önemli alaşımlar incelenecektir.
Bakır alaşımları
Bakır + Kalay ® Tunç
Bakır + Çinko ® Pirinç
Bakır + Çinko + Nikel ® Mayakor
Bakır + Çinko + Kalay ® Teknik eserler tuncu
Bakır + Alüminyum ® Fen aygıtlarında
deniz valfleri
pervaneler
dümenler.
Altın
Altın
gümüş ve altın
bakır alaşımları
Altın + Gümüş ® Yeşil altın
Altın + Gümüş ® Solmuş yaprak altını
Altın + Gümüş ® Su yeşili altını
Altın + Gümüş + Bakır ® Roz altını
Altın + Gümüş + Bakır ® Sarı
Altın + Gümüş ® Yeşil altın
Altın + Gümüş ® Solmuş yaprak altını
Altın + Gümüş ® Su yeşili altını
Altın + Gümüş + Bakır ® Roz altını
Altın + Gümüş + Bakır ® Sarı
çok beyaz
değerli İngiliz altını
Kurşun alaşımları
Kurşun + Kalay ® Lehim
Kurşun + Arsenik ® Saçma ve mermi
Kurşun + Antimon + Kalay ® Matbaa harfleri
Demir alaşımları
Krom + Demir ® Tel-silindir yatakları
Demir + Nikel ® Fen aletleri
Demir + Nikel ® Ampul teli
Demir + Molibden ® Yüksek hızlı dökümde
Demir + Volfram ® Parça dökümünde (tungsten çeliği)
Demirin fosforlu
Kurşun alaşımları
Kurşun + Kalay ® Lehim
Kurşun + Arsenik ® Saçma ve mermi
Kurşun + Antimon + Kalay ® Matbaa harfleri
Demir alaşımları
Krom + Demir ® Tel-silindir yatakları
Demir + Nikel ® Fen aletleri
Demir + Nikel ® Ampul teli
Demir + Molibden ® Yüksek hızlı dökümde
Demir + Volfram ® Parça dökümünde (tungsten çeliği)
Demirin fosforlu
karbonlu
silisyumlu
çelikleri de önemli alaşımlardandır.